اعلاميه ي جهاني حقوق بشر
ماده ي 1 _ابناي بشر همه آزاد به دنيا مي آيند و در كرامت و حقوق با هم برابرند:
همه از موهبت خرد و وجدان بر خوردارند و بايد با هم برادر وار رفتار كنند.
ماده.ي 2 _هر كس ،بي هيچ گونه تمايزي از حيث نژاد ،رنگ ،جنس ،زبان ،دين ،عقايد سياسي يا غير سياسي ،اصل و منشاء ملي يا اجتماعي ،ثروت ،ولادت يا هر موقعيت ديگر ،از كليه ي حقوق و آزادي هاي مذكور در اين اعلاميه بر خوردار خواهد بود. از اين گذشته ،هيچ تمايزي مبني بر وضعيت سياسي ،قضايي يا بين المللي كشور يا سر زميني كه شخص به آن وابسته است _خواه آن كشو و يا سرزمين ،مستقل ، تحت قيموميت يا غير خود مختار باشد و يا به لحاظ حاكميت تحت هر گونه محدوديت ديگري باشد _مجاز نخواهد بود.
ماده ي 3 _هر كس حق دارد كه از زندگي ،آزادي و امنيت شخصي برخوردار باشد.
ماده ي 4 _هيچ كس را نمي توان در بيگاري يا برده گي نگاه داشت.
برده داري و برده فروشي در هر شكلي كه باشد ممنوع است.
ماده ي 5_هيچ كس را نمي توان شكنجه داد يا در معرض رفتار يا مجازاتي ظالمانه ،غير انساني يا خفت بار قرار داد.
ماده ي 6_هر كس حق دارد در هر جا كه باشد به عنوان يك شخص در برابر قانون به رسميت شناخته شود.
ماده ي 7_همه در برابر قانون برابرند و حق دارند بي هيچ تبعيضي از حمايت يك سان قانون بر خوردار گردند.همه حق دارند در مقابل هر تبعيضي كه ناقض اين اعلاميه باشد و نيز در مقابل هر نوع تحريكي كه به منظور چنان تبعيضي صورت گيرد از حمايت يك سان قانون بر خوردار باشند.
ماده ي 8_هر كس حق دارد در برابر اعمالي كه ناقض حقوق بنياديني باشد كه قانون اساسي يا قوانين ديگر براي او مقرر داشته است به دادگاه هاي صلاحيت دار ملي مراجعه كند و جبران كامل آن را خواستار شود .
ماده ي 9_هيچ كس را نبايد خود سرانه بازداشت ،توقيف ،حبس يا تبعيد كرد.
ماده ي 10_هر كس حق دارد در تصميمات مربوط به حقوق و تعهدات خود يا هر اتهام جزايي كه به او وارد شود با تساوي كامل از يك رسيدگي منصفانه و علني در دادگاهي مستقل و بي طرف بر خوردار باشد.
ماده ي 11_(1)هر كس كه متهم به بزه كاري است حق دارد بي گناه فرض شود تا آن گاه كه مطابق قانون در يك دادرسي علني و با دسترسي به كليه ي تضمينات لازم براي دفاع از خود ،مقصر شناخته شود.
(2) هيج كس به خاطر فعل يا ترك فعلي كه در حين ارتكاب آن مطابق قوانين ملي يا بين المللي جرم تلقي نمي شده
مقصرشناخته نخواهد شد و نيز كيفري سنگين تر ازانچه در حين ارتكاب جرم براي آن مقدر بوده بر وي تحميل نخواهد شد .
ماده ي 12-زندگي خصوصي ؛خانواده ؛خانه و مكاتبات هيچ كس نبايد در معرض مداخله خود سرانه قرار گيرد و نيز نبايد شرف و آبروي كسي مورد تعرض واقع شود .
هر كسي حق دارد در برابر اين گونه مداخلات و تعرضات از حمايت قانون بر خوردار باشد .
ماده ي 13_هر كس حق دارد كه از آزادي حركت و اقامت در محدوده ي مرزهاي هر كشور برخوردار باشد .
(2)هر كس حق دارد هر كشور از جمله كشور خود را ترك كند و نيز حق دارد كه به كشور خود باز گردد .
ماده ي 14-(1) هر كس كه تحت تعقيب باشد ،حق پناهنده گي خواستن از كشور هاي ديگر و استفاده از آن را خواهد داشت.
(2)اين حق در مواردي كه تعقيب واقعاٌ ناشي از جرايم غير سياسي يا اعمال خلاف مقاصد و اصول ملل متحد باشد قابل استناد نخواهد بود.
ماده ي 15_(1)هر كس حق دارد كه داراي تابعيتي باشد.
(2) هيچ كس را نمي توان خود سرانه از تا بعيتي كه دارد محروم ساخت و نيز ننمي توان حق تغيير تابعيت را از او سلب كرد.
ماده ي 16_(1)هر مرد و زن بالغ حق دارد بي هيچ محدوديتي از بابت نژاد ومليت يا مذهب ازدواج كند و تشكيل خانواده دهد . زن وشوهر از حقوق برابر در ازدواج ودر طول مدت ازدواج ودرانحلال ان برخوردار خواهند بود .
(2)ازدواج تنها با رضايت كامل و آزادانه ي زن و شوهر صورت خواهد گرفت.
(3)خانواده واحد گروهي طبيعي و بنيادين جامعه است و حق دارد كه از حمايت جامعه و دولت برخوردار باشد .
ماده ي 17_(1)هر كس حق دارد كه خود تنها يا در مشاركت با ديگران از مالكيت اموال برخوردار باشد.
(2)از هيچ كس نمي توان خود سرانه سلب مالكيت كرد.
ماده ي18-هر كسي از حق آزادي انديشه ، وجدان ومذهب برخوردار است .
اين حق مشتمل است بر آزادي تغيير مذهب وعقيده ونيز آزادي اظهار مذهب وعقيده، در تعليم وعمل و عبادت واجراي مراسم،چه در تنهايي وچه در همراهي با ديگران در جمع يا خلوت .
ماده ي19-هر كس برخوردار از حق آزادي عقيده وبيان است.اين حق مشتمل است بر آزادي در داشتن عقايد بدون هيچ گونه دخالتي ،ونيز آزادي در جهت وجود كسب ونشر اطلاعات وافكار از طريق رسانه ها بدون درنظرگرفتن مرزها.
ماده ي 20_(1)هر كس حق دارد كه آزادي انجمن ها و مجامع مسالمت آميز بر خوردار باشد.
(2)هيچ كس را نمي توان به عضويت در جمعيتي اجبار كرد.
ماده ي21-(1)هر كس حق دارد كه در حكومت كشور خود مستقيما يا به واسطه نمايندگاني كه آزادانه انتخاب شده باشند مشاركت كند.
(2)هركس حق دارد كه برابر با ديگران به خدمات عمومي كشور خود دسترسي داشته باشد .
(3)اراده ي مردم اساس اقتدار حكومت است
اين اراده بايد از طريق انتخابات ادواري و سالم ، با برخورداري عموم از حق راي تساوي ،و استفاده از آراي مخفي يا روشهاي راي گيري آزاد همانندآن ،ابراز گردد.
ماده ي22-هر كس به عنوان عضوي از اجتماع ،حق برخورداري از تامين اجتماعي را دارد و مي تواند با استفاده از ساعي ملي و همكاريهاي بين المللي ،و در هماهنگي با تشكيلات و منابع كشور خود ، حقوق اقتصادي ،اجتماعي وفرهنگي را كه لازمه ي حفظ كرامت و رشد آزاد شخصيت اوست به دست آورد.
ماده ي23-(1)هر كس حق دارد كار كند وشغل خود را آزادانه برگزيند و از شرايط عادلانه ومطلوب كار برخوردار باشد .نيز در برابر بيكاري مورد حمايت واقع شود.
(2)هر كس حق دارد بي هيچ گونه تبعيض در برابر كار مساوي از دستمزد مساوي برخوردار باشد .
(3)هر كس كه كار مي كند حق دارد از دستمزد ي عادلانه و مطلوب برخوردار باشد تا بتواند زندگي در خور كرامت انساني براي خود و خانواده ي خود تامين كند و در صورت لزوم از ديگر وسايل حمايت اجتماعي كمك جويد .
(4)هر كس حق دارد براي حفظ منافع خود به تشكيل اتحاديه ها ي صنفي وعضويت درآن ها اقدام كند.
ماده ي24- هر كس حق دارد از استراحت وفراغت واز محدوديت معقول ساعات كار و تعطيلي هاي اداري با استفاده از حقوق برخوردار باشد.
ماده ي 25-(1)هر كس حق دارد از سطح زندگي مناسبي براي تامين بهداشت و رفاه خود وخانواده ي خو د ،از جمله خوراك پوشاك مسكن ،مراقبتهاي پزشكي وخدمات اجتماعي لازم ،ونيز از حق داشتن تامين در صورت بي كاري ،بيماري ،معلوليت ،بيو ه گي ،سالخورد ه گي و در ساير موارد كه به عللي خارج از احتيار خود وسا يل امرار معا ش را از دست داده باشد برخوردار گردد.
(2) مادران و كودكان حق دارند از مراقبت ها و كمك هاي ويژه بر خوردار باشند .همه ي كودكان ، چه بر اثر پيوند زناشويي به دنيا آمده باشند و چه غير از آن ، از حمايت اجتماعي يكسان بر خوردار خواهند بود.
ماده ي26-(1)هر كس حق دارد از آموزش بهره مند شود آموزش دست كم در مراحل ابتدايي و پايه اي رايگان خواهد بود آموزش ابتدايي اجباري خواهد بود .آموزش فني و حرفه اي در دسترس عموم قرار خواهد داشت .و آموزش عالي به يكسان و بر اساس لياقت قابل دسترسي خواهد بود .
(2)هدف آموزش ، رشد كامل شخصيت انساني ،تقويت احترام به حقوق بشر و آزادي هاي بنيادين خواهد بود .آموزش بايد تفاهم ، مدارا ،و دوستي در ميان همه ملت ها و گروها ي نژادي ومذهبي را ترويج كند وبه فعاليت هاي ملل متحد در راه حفظ صلح ياري رساند.
( 3)پدر ومادر در انتخاب نوع آموزش در مورد فرزندان خود اولويت خواهند داشت .
ماده ي27-(1)هر كس حق دارد كه آزادانه در زندگي فرهنگي جامعه شركت جويد ،ازهنر ها برخوردار گردد و از پيشرفتهاي علمي ود ستاوردهاي آن بهره مند شود .
(2)هر كس حق دارد از حمايت از منافع معنوي ومادي هر اثر علمي ،ادبي يا هنري كه خود پديد آورنده ي آن است برخوردار شود.
ماده ي 28-هر كس حق دارد خواستار برقراري نظمي مدني و بين المللي باشد كه در آن تحقق كليه ي حقوق و آزادي هاي مقرر در اين اعلا ميه به طور كامل ميسر شود.
ماده ي29-(1)تعهدات هر كس فقط در قبال جامعه اي است كه رشد آزادي كامل شخصيت او را امكان پذير سازد .
(2)هر كس در اعمال حقوق و آزادي هاي خود فقط مشمول محدوديت هاي خواهد بود كه به حكم قانون منحصرا به منظور تامين شناسايي واحترام لازم به حقوق و آزادي هاي ديگران و رعايت مقتضيات صحيح اخلاقي ونظم عمومي ورفاه همگاني در يك جامعه دموكراتيك متصور شده باشد.
(3)اين حقئوق وآزادي ها در هيچ حال نبايد طوري اعمال شود كه با مقاصد و اصول سازمان ملل متحد مغايرت داشته باشد.
ماده ي30-هيچ يك از مقررات اين اعلاميه نبايد به نحوي تفسير شود كه متضمن ايجاد حقي براي دولت يا گروهي يا فردي گردد كه به استناد آن بتواند در فعاليتي وارد شود يا دست به اقدامي بزند كه هدف آن پايمال كردن يكي از حقوق و آزادي هاي مقرر در اين اعلاميه باشد.
